Sparta’dan Argos’a Uzanan Bir Kraliçenin Kaderi

Klitemnestra, Sparta kralı Tindaros ile Leda’nın kızı, yani Helen’in kız kardeşiydi. Güzel, soylu ve güçlü bir prensti. Kral Agamemnon’la evlenmeden önce, Tantalos adında başka bir soylu ile evliydi. Ancak Agamemnon, tahta giden yolun önündeki engelleri acımadan ortadan kaldırdı. Klitemnestra’nın ilk kocasını öldürdü, sonra onu zorla kendine eş yaptı.

Bu evlilik bir güç birliği gibi görünse de Klitemnestra için bir tutsaklıktı. Ama zamanla, kraliçeliğin ağır sorumluluğunu taşıyan bir kadın haline geldi. Argos’un tahtında Agamemnon’un yanında oturuyordu. Herkes onun sessizliğini vakar sandı ama bu sessizlik, içinde büyüyen bir öfkenin habercisiydi.

İfigenya’nın Kurbanı ve Bir Annenin Sessiz Yeminidir

Truva Savaşı patlak verdiğinde, Agamemnon donanmasını Aulis limanında toplamıştı. Ama rüzgâr esmedi. Kahinler, tanrıça Artemis’in gazabının dinmesi için Agamemnon’un kendi kızı İfigenya’yı kurban etmesi gerektiğini söyledi. Agamemnon, tanrıların emrine boyun eğdi. Kızı bir düğün bahanesiyle kandırıp getirdi, sonra da onu katletti.

Bu olay, Klitemnestra’nın içinde geri dönüşü olmayan bir yara açtı. Artık kocası yalnızca bir zorba değil, aynı zamanda bir evladını tanrılara sunacak kadar gözü dönmüş bir adamdı. Klitemnestra, o günden sonra içindeki acıyı bir intikam planına dönüştürdü. Sessizce bekledi. On yıl boyunca.

Agamemnon’un Dönüşü ve Klitemnestra’nın İntikamı

Truva düştü, Agamemnon büyük bir zaferle geri döndü. Yanında kahin Kassandra’yı da getirmişti; hem cariyesi hem de esiri olarak. Klitemnestra, sarayın kapısında onu büyük bir törenle karşıladı. Kırmızı halılar serdi, gülümseyerek kocasını karşıladı, ama içindeki hesap günü çoktan gelmişti.

Hamamda, Agamemnon yıkanırken Klitemnestra baltasını aldı. Bir zamanlar kızının kanını yere döken bu adamın canını, kendi elleriyle aldı. Yanındaki Kassandra’yı da öldürdü. İkisi de sustuğunda, Klitemnestra tahtın tek sahibiydi.

Orestes’in Elleriyle Gelen Kefaret

Klitemnestra’nın tahtı uzun sürmedi. Oğlu Orestes, sürgünde büyüdü. Yıllar sonra döndüğünde, babasının intikamını almak için annesini öldürdü. Bu, mitolojideki en acı çelişkilerden biridir: Babasını öldüren bir kadının oğlu, annesini öldürerek adaleti sağladığını düşünür. Ama bu adalet mi, yoksa lanetin başka bir halkası mıydı?

Orestes’in vicdanı paramparça oldu, Erinyeler (intikam tanrıçaları) onun peşini bırakmadı. Tanrılar bile Klitemnestra’nın öldürülmesine net bir cevap veremediler. Çünkü onun suçu, salt bir cinayet değil; bastırılmış bir hayatın, ihanetin ve ana yüreğinin sessiz çığlığıydı.

Klitemnestra’nın Mirası ve Kadın Adaletinin Yankısı

Klitemnestra, Yunan trajedilerinde en çok işlenen kadın karakterlerden biridir. Aiskhylos’un Oresteia üçlemesinde, onun sesi hem korkutucu hem haklıdır. Euripides ise onu daha soğukkanlı, hesapçı ve politik gösterir. Ama hangi versiyon olursa olsun, Klitemnestra yalnızca bir “katil kraliçe” değildir. O, patriyarkanın, savaşın ve tanrıların buyruğunda ezilen bir kadının isyanıdır.

Klitemnestra'nın hikâyesi, “erkeklerin tanrıları adına yönettiği dünyada, bir kadının kendi adaletini yaratmaya çalışması”nın kanlı bir ifadesidir. Peki, sence Klitemnestra bir suçlu muydu, yoksa adaleti kendi elleriyle kuran trajik bir kahraman mı?