Helen
Helen, Yunan mitolojisinde güzelliğiyle Truva Savaşı’nı başlatan, tanrı soyundan gelen ve uğruna imparatorlukların savaştığı kadındır.
Kategori
Fani
Cinsiyet
Kadın
Baba
Zeus
Anne
Leda
Çocuk
Hermione
Helen – Yunan Mitolojisinde Güzelliğiyle Savaş Başlatan Kadın
Yunan mitolojisinde Helen, güzelliğiyle tanrıları bile kıskandıran, bir yüzün bin gemiyi denize sürüklediği efsanenin merkezindeki kadındır. Zeus’un kuğu kılığına girip Leda’yla birleşmesinden doğan Helen, daha bebekliğinde bile tanrısal bir ışıltıya sahiptir. Onun varlığı, güzelliğin hem ilahi bir armağan hem de felaketin habercisi olabileceğini gösterir. Paris tarafından Afrodit’in vaadiyle seçilmesi, Truva Savaşı’nı başlatan kıvılcımdır. Ancak Helen’in hikâyesi yalnızca bir savaşın değil, insanın arzuyla kader arasında sıkışmış doğasının öyküsüdür. Kimilerine göre bir suçlu, kimilerine göre bir kurban olan Helen, mitolojide güzelliğin bedelinin ne kadar ağır olabileceğini temsil eder. Onun adı, zamanın bile silemediği bir yankı gibi, her çağda yeniden doğar.
Helen’in Doğumu ve Zeus’un Kuğu Kılığındaki Birleşmesi
Helen’in doğumu bile sıradan değildir. Annesi Leda, Tanrı Zeus’un arzusuna hedef olur. Zeus, bir kuğu kılığına girerek Leda ile birleşir. Bu birleşmenin ardından Leda, iki yumurta doğurur. Yumurtalardan biri Helen’i ve Klitemnestra’yı, diğeri ise Dioskoriler olarak bilinen Kastor ve Polluks’u getirir dünyaya. Helen’in tanrısal bir dokunuşla yoğrulduğu daha doğumunda bellidir. Güzelliği öyle bir ışıktır ki, insanlar bakarken yakılır; krallar, tanrılar bile onun için savaşmayı göze alır.
Paris’in Kararı ve Afrodit’in Vaadiyle Başlayan Truva Laneti
Her şey, Eris’in (uyumsuzluk tanrıçası) Hera, Athena ve Afrodit arasında başlattığı bir güzellik yarışmasıyla değişir. Paris, Truva prensi olarak jüri olur. Tanrıçalar onu etkilemeye çalışır. Hera, krallık; Athena, bilgelik; Afrodit ise “dünyanın en güzel kadını”nı vaat eder. Paris, Afrodit’i seçer. Ve Afrodit, ona Helen’i verir. Fakat Helen, çoktan Sparta kralı Menelaos’un eşidir.
Helen’in Paris’le Truva’ya Gidişi ve Aşkın İki Yüzü
Paris, Sparta’ya gelir, Helen’i görür ve ona âşık olur. Bazı anlatılarda Helen, Paris’le gönüllü olarak kaçar; bazılarında ise Paris onu zorla alır. Gerçek hangisidir bilinmez, ama sonuç aynıdır: Helen, Paris ile Truva’ya gider. Arkasında Menelaos’u, Sparta’yı, hatta tüm Yunan dünyasını öfkeyle bırakır.
Truva Savaşı’nda Helen’in Suçluluk ve Kader Arasındaki Yeri
Helen Truva’dayken, onun varlığı bir umut mu, lanet mi olduğu konusunda tartışılır. Truvalılar arasında bile ona güvenmeyenler vardır. Kimi onu savaşın sebebi, kimi kaderin oyuncağı olarak görür. Odysseus’un Truva Atı planını bozmaya çalışanlar arasında yer aldığı anlatılır bir versiyonda; başka bir anlatımda ise Helen, planı anlar ama sessiz kalır, hatta yardım eder. Paris öldüğünde bile onun ardında kalır; sonraları Paris’in kardeşi Deiphobos’la evlendirilir.
Güzelliğin Yankısı ve Helen’in Gerçekliğe Dönüşü
Truva düştüğünde, Helen hayattadır. Diğer kadınlar gibi köle edilmez. Menelaos, onu bulur. Kılıcını kaldırır, ama güzelliğiyle baş edemez. Helen’e kıyamaz. Ve onu alıp geri götürür. Yıllar sonra Odysseus’un oğlu Telemakhos, Helen’i sarayında görür: yaşlanmış ama hâlâ gizemli, hâlâ ulaşılmaz.
Bazı anlatılarda Helen, gerçekliği bile yitirir. Euripides’in “Helen” adlı trajedyasına göre, aslında Truva’ya hiç gitmemiştir. Tanrılar onu Mısır’a saklamış, Truva’daki sadece bir görüntüdür. Bu anlatı, onun kimliğini daha da soyutlar: Helen, bir kadından çok bir fikir, bir arzuya dönüşür.
Helen’in hikâyesi, bir kadının değil, insanlar tarafından şekillendirilmiş bir kaderin hikâyesidir. O ne tam bir suçludur, ne de tam bir kurban. Onun adı, aşkın savaşla, arzunun yıkımla, güzelliğin bedelle ölçüldüğü bir çağın yankısıdır. Bir kez Helen’i görmek, bir ömrü kaybetmek demektir. Çünkü onun gözlerinde, geri dönülmezliğin ışıltısı saklıdır.