Agave
Agave, Yunan mitolojisinde Dionysos’un öyküsünde merkezi rol oynar. Tanrıların gazabı ve trajedinin ağırlığıyla hatırlanır.
Kategori
Fani
Cinsiyet
Kadın
Baba
Kadmos
Anne
Harmonia
Çocuk
Pentheus
Agave – Yunan Mitolojisinde Dionysos'a Karşı Gelen ve Cezalandırılan Fani
Agave, Thebai kralı Kadmos’un ve tanrıça Harmonia’nın kızı, efsanevi bir soyluluğun mirasçısıydı. İnce alınlı kız kardeşleri Autonoe, İno ve Semele ile birlikte büyürken, kaderin farklı yollara ayıracağı bu dört kadının en ateşli ve en dik başlısıydı Agave. Gururlu, keskin dilli, saray geleneklerine bağlı ve tanrılara saygıyı bir sınırda tutan, hatta gerektiğinde alaya alacak kadar cüretkâr bir kadındı.
Özellikle Semele’nin hikâyesi, Agave’nin içinde öfke ve kıskançlıkla karışık bir şüpheyi büyütmüştü. Çünkü Semele, Zeus’un gözdesi olmuş, ama bu aşkın bedelini de yanarak ölmüş bir faniydi. Oysa Agave için bu ölüm, kutsallığın değil, yalanın cezasıydı. “Tanrılarla birlikte olduğunu söyleyen kadının sonu böyle olur!” demişti. Kız kardeşinin ölümü üzerine sarf ettiği bu sözler, kaderin acımasız terazisinde ölçülecekti bir gün.
Dionysos’un Gelişi: Tanrıya İnanmayanlar
Agave’nin bu şüpheciliği, onun felaketini hazırlayan en büyük adımdı. Çünkü Semele’nin oğlu Dionysos, gerçekten de bir tanrı olarak doğmuştu. Ve yıllar sonra, tanrılığını kabul ettirmek için Thebai’ye döndüğünde, karşısında sadece inanmayan bir halk değil, onu küçük gören bir kraliçe vardı: Agave.
Thebai halkı, Dionysos’a şüpheyle yaklaşmış, yeni tanrının gizemli ayinlerinden korkmuş, ona secde etmek yerine uzak durmayı seçmişti. Ancak tanrılar sabırlı değildi. Dionysos da öyle. Ve o, gazabını zayıf bedenlerle değil, zihinlerle gösterecekti. Ayinlerini reddedenleri delilikle cezalandırdı. En başta da Agave’yi.
Deliliğin Gecesi: Annenin Eli, Oğlunun Kanı
Agave, eşi Ekhion’dan olma oğlu Pentheus’la birlikte, Dionysos’un ayinlerini açıkça alaya almıştı. Pentheus, krallık onurunu korumak adına tanrının ayinlerini yasakladı. Ama Dionysos, kılık değiştirerek Thebai’ye geldi ve Pentheus’u büyüyle etkileyip Maenadların arasına soktu. Oğlunu tanrıya karşı gelen biri olarak çılgın kadınların arasına sürükleyen kişi, ironik biçimde annesinin lanetiydi.
Ormanlarda vahşi bir sarhoşluk içinde dans eden Agave, Dionysos’un büyüsü altında artık gerçeklikten uzaktaydı. Gözleri kendisini izleyen Pentheus’u bir dağ aslanı sanmıştı. Öyle inandırıcı bir halüsinasyondu ki bu, kendi oğlunu vahşi bir av gibi yakaladı. Saçlarından tutarak yere savurdu onu. Ve sonra, diğer Maenadlarla birlikte parçalamaya başladı.
Pentheus’un feryatları dağları titretti ama bir annenin kulaklarına ulaşmadı. Çünkü o kulaklar Dionysos’un gazabıyla mühürlenmişti. Gözleri, oğlunun yüzüne değil, bir canavarın şekline takılmıştı. Agave, oğlunun başını kazandığı bir zaferin tacı gibi şehir meydanına taşıdığında, halkın gözyaşlarıyla karşılaştı. Deliliğin sisi çekildiğinde, elinde tuttuğu kanlı başın Pentheus’a ait olduğunu fark etti. O an, aklının yıkıldığı andı.
Sürgün ve Sessizlik
Bu korkunç geceden sonra, Dionysos Thebai’yi terk etti ama ardında yanmış bir kalp ve yıkılmış bir soy bıraktı. Kadmos ve Harmonia, oğullarını kaybetmiş, kızlarını yitirmiş bir çift olarak ülkelerini terk ettiler. Agave ise Thebai’den sürgün edildi. Deliliği sona ermişti ama suçluluğu sonsuza dek sürecekti. Yollara düştü. Bazı anlatılarda İllirya topraklarına gittiği, bazılarına göre ise bir daha görülmediği söylenir. Ne var ki her anlatı, onun yaşamının sonuna kadar oğlunun başını zihninde taşıdığını yazar.
Bir Annenin Elindeki Lanet
Agave’nin hikâyesi, bir tanrının inkarı ile başlar ama bir annenin yüreğinde sona erer. Onun gözleri bir tanrıyı görmezden geldiği için kör olmuş, elleri bir tanrının gazabıyla kana bulanmıştır. Tanrılara karşı gelen bir annenin, en kutsal duygularının nasıl silinip yok edilebileceğini anlatır bize. Ve en çok da şunu hatırlatır: Tanrılar unutmaz. Ama anneler de unutmaz. Ne sevdiklerini… ne öldürdüklerini.